Siemię lniane i jego walory prozdrowotne – część I

Mateusz Durbas

Charakterystyka składu nasion lnu oleistego

Bez cienia wątpliwości, siemię lniane należy do grupy produktów żywnościowych charakteryzujących się wyjątkowo wysoką wartością odżywczą między innymi ze względu na dużą zawartość kwasu alfa-linolenowego (55 %), wykorzystywanego do syntetyzowania kwasu DHA w organizmie człowieka [1]. Nasiona lnu oleistego w przeliczeniu na 100 gram świeżego produktu cechują się wysoką zawartością energii (534 kcal), tłuszczu (42,2 g, z czego 28,7 g stanowią wielonienasycone, 7,5 g jednonienasycone, a 3,7 g nasycone kwasy tłuszczowe), błonnika pokarmowego (27,3 g) oraz dość wysoką zawartością białka (18,3 g) [2]. Ponadto, stanowią one bogate źródło wielu witamin (B1, B3, B5, B6, B9, K), składników mineralnych (potasu, fosforu, magnezu, wapnia, żelaza, cynku), argininy, aminokwasów siarkowych, związków fenolowych o działaniu przeciwutleniającym i przecwinowotworowym, fitoestrogenów (lignanów), rozpuszczalnej frakcji błonnika pokarmowego.

Siemię lniane a profil lipidowy krwi

Metaanaliza obejmująca 28 randomizowanych kontrolowanych badań, która została opublikowana w czasopiśmie The American Journal of Clinical Nutrition dostarczyła wstępnych dowodów, że zarówno spożycie całych nasion lnu oleistego, jak i przyjmowanie suplementu diety zawierającego lignany pochodzące z siemienia lnianego wiązało się z istotnym obniżeniem stężenia cholesterolu całkowitego i lipoprotein o niskiej gęstości LDL w osoczu krwi badanych osób [3]. Niemniej jednak warto podkreślić, że nie stwierdzono w niniejszej pracy pozytywnego wpływu spożycia oleju lnianego na profil lipidowy krwi, a odnotowane korzystne zmiany stężenia cholesterolu i lipoprotein frakcji LDL były bardziej widoczne u kobiet, szczególnie po menopauzie, a także u osób z wysokim początkowym poziomem cholesterolu całkowitego we krwi. Ponadto, w metaanalizie danych nie dowiedziono również istotnych zmian stężenia lipoprotein o wysokiej gęstości HDL i trójglicerydów.

Siemię lniane a masa i skład ciała

W systematycznej pracy przeglądowej i metaanalizie, uwzględniającej 45 randomizowanych badań o kontrolowanym placebo, która ukazała się niespełna dwa lata temu w renomowanym czasopiśmie Obesity Reviews dokonano oceny wpływu spożycia nasion lnu oleistego na masę ciała i skład ciała [4]. Na podstawie przeprowadzonej metaanalizy danych odnotowano istotne zmniejszenie masy ciała (- 0,99 kg), obniżenie wskaźnika masy ciała BMI (- 0,30 kg/m2) oraz redukcję obwodu talii (- 0,8 cm) w wyniku spożycia siemienia lnianego. Dodatkowe analizy podgrup wykazały, że konsumpcja całych nasion lnu w ilości co najmniej 30 gram na dobę oraz interwencje długoterminowe trwające ≥ 12 tygodni, jak również badania obejmujące uczestników z wyższym indeksem BMI wynoszącym przynajmniej 27 kg/m2 miały pozytywny wpływ na skład ciała. Wydaje się zatem, że regularne włączanie do diety całego siemienia lnianego, zmielonego bezpośrednio przed spożyciem jest dobrą strategią również w celu skutecznego zarządzania masą ciała, szczególnie podczas okresu redukcji zapasowej tkanki tłuszczowej u osób charakteryzujących się nadwagą lub otyłością.

Siemię lniane a kontrola glikemii i wrażliwość insulinowa

W ubiegłym roku w czasopiśmie Nutrition Reviews upubliczniona została  systematyczna praca przeglądowa i metaanaliza 25 randomizowanych badań o kontrolowanym placebo, której celem była ocena wpływu spożycia nasion lnu oleistego na kontrolę glikemii za pomocą pomiaru następujących parametrów: stężenia glukozy we krwi na czczo, stężenia insuliny w surowicy krwi, poziomu hemoglobiny glikowanej HbA1c oraz oceny wskaźnika insulinooporności HOMA-IR i wskaźnika wrażliwości na insulinę QUICKI [5]. Jak się okazało, wyniki dokonanej metaanalizy badań wykazały, że konsumpcja całych nasion lnu oleistego wiązała się z obniżeniem stężenia glukozy we krwi (- 2.94 mg/dL), redukcją stężenia insuliny w surowicy krwi (- 7,31 pmol/L) i zmniejszeniem indeksu HOMA-IR (- 0,49) oraz ze wzrostem wskaźnika QUICKI (0,019). Nie stwierdzono natomiast istotnego wpływu na stężenie HbA1c, niemniej jednak w analizie podgrupy zaobserwowano znaczące zmniejszenie stężenia glukozy i insuliny we krwi oraz wskaźnika HOMA-IR, a także wyraźny wzrost indeksu QUICKI jedynie w badaniach z zastosowaniem całego siemienia lnianego, zaś nie w przypadku zarówno oleju lnianego, jak i ekstraktu z siemienia lnianego zawierającego lignany. Ponadto, zauważono znaczące zmniejszenie poziomu insuliny we krwi i poprawę obu wskaźników wrażliwości insulinowej tylko w badaniach trwających co najmniej 12 tygodni.

Piśmiennictwo: 

  1. Kajla P., Sharma A., Sood D.R.: Flaxseed-a potential functional food source. J Food Sci Technol. 2015 Apr;52(4):1857-71. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4375225/
  2. https://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/302604
  3. Pan A., Yu D., Demark-Wahnefried W., Franco O.H., Lin X.: Meta-analysis of the effects of flaxseed interventions on blood lipids. Am J Clin Nutr. 2009 Aug;90(2):288-97. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3361740/
  4. Mohammadi-Sartang M., Mazloom Z., Raeisi-Dehkordi H., Barati-Boldaji R., Bellissimo N., Totosy de Zepetnek J.O.: The effect of flaxseed supplementation on body weight and body composition: a systematic review and meta-analysis of 45 randomized placebo-controlled trials. Obes Rev. 2017 Sep;18(9):1096-1107. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28635182
  5. Mohammadi-Sartang M., Sohrabi Z., Barati-Boldaji R., Raeisi-Dehkordi H., Mazloom Z.: Flaxseed supplementation on glucose control and insulin sensitivity: a systematic review and meta-analysis of 25 randomized, placebo-controlled trials. Nutr Rev. 2018 Feb 1;76(2):125-139. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29228348

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *